Đầu tư trái phiếu và top 6 rủi ro mà nhà đầu tư phải đối diện

0
626
- Quảng cáo -

Đầu tư trái phiếu hay đầu tư vào bất cứ lĩnh vực nào đi nữa bạn cũng phải đổi diện với những rủi ro. Rủi ro xuất phát từ nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan trong đó bao gồm cả việc nhà đầu tư chưa tìm hiểu kỹ càng về lĩnh vực này. Do đó nếu bạn là nhà đầu tư muốn đầu tư vào trái phiếu thì hãy tìm hiểu thật kỹ về lĩnh vực này cũng như tìm hiểu về các rủi ro để bạn có thể hạn chế được càng nhiều rủi ro càng tốt.

Những kiến thức cơ bản nhất về trái phiếu và đầu tư trái phiếu

Bạn sẽ không thể tránh được những rủi ro nếu như cứ “tay không bắt giặc” ngoài số tiền mà bạn đang có. Ngay cả khi bạn giao phó tiền cho một đơn vị thứ 3 là các công ty đầu tư chuyên nghiệp. Bản thân nhà đầu tư phải có kiến thức căn bản nhất về trái phiếu cũng như đầu tư trái phiếu. Do đó trước khi đầu tư phải nhất định tìm hiểu và nghiên cứu về lĩnh vực này trước. 

Trái phiếu là gì?

Trái phiếu là một chứng nhận thể hiện nghĩa vụ của người phát hành với người sở hữu nó. Nghĩa vụ cụ thể là người phát hành phải trả một khoản tiền cho người sở hữu trái phiếu tương ứng với mệnh giá của trái phiếu đó. Việc thanh toán này được thực hiện trong một thời gian xác định được thỏa thuận trước và với một lợi tức quy định.

Khi bạn sở hữu cổ phiếu của một công ty  A, tức bạn sở hữu một tỷ lệ % cổ phần của công ty này. Bạn cũng sẽ trở thành đồng Chủ Sở Hữu của công ty A. Còn khi sở hữu trái phiếu của Công ty A thì bạn là Chủ Nợ của họ. Các bạn phải phân biệt rõ ràng 2 loại “phiếu” này. 

Trái phiếu hiện nay được xem là một trong những công cụ tuyệt vời để nhà đầu tư tạo ra thu nhập thụ động. Và đầu tư trái phiếu được đánh giá là hoạt động đầu tư an toàn.

Đặc điểm của trái phiếu

  • Trái phiếu có thể được phát hành bởi nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức nào đó. 
  • Mọi cá nhân, doanh nghiệp đều có thể mua trái phiếu. Ngay cả chính phủ cũng vậy. 
  • Người mua trái phiếu (người cho vay) được gọi là trái chủ và họ không phải chịu trách nhiệm về hiệu quả sử dụng vốn vay của người phát hành trái phiếu. Nhà phát hành phải có trách nhiệm và nghĩa vụ thanh toán tiền theo đúng cam kết trong hợp đồng cho vay cho trái chủ.
  • Lợi nhuận mà nhà đầu tư trái phiếu thu được từ trái phiếu được thu cố định thường kỳ. Mức lợi nhuận này tính theo lãi suất trái phiếu đã cam kết và hoàn toàn không phụ thuộc vào kết quả kinh doanh của nhà phát hành.
  • Bản chất của trái phiếu là chứng khoán nợ, vì vậy trong trường hợp công ty phát hành trái phiếu bị giải thể/phá sản thì cổ phần của công ty trước hết sẽ phải được thanh toán cho nhà đầu tư sở hữu trái phiếu trước sau đó cổ phần mới được chia cho các cổ đông của công ty.

Phân loại trái phiếu

Trái phiếu vốn cũng có rất nhiều loại đòi hỏi nhà đầu tư trái phiếu phải phân biệt thật rõ. Trái phiếu hiện nay đang được chia theo các tiêu chí sau:

Dựa vào chủ thể phát hành trái phiếu

  • Trái phiếu Chính phủ: do Chính phủ phát hành nhằm mục đích huy động tiền nhàn rỗi của cá nhân, các tổ chức kinh tế, xã hội. Đây là loại trái phiếu được đánh giá là an toàn nhất hiện nay vì Chính phủ luôn được coi là Nhà phát hành uy tín nhất trên thị trường hiện nay. 
  • Trái phiếu doanh nghiệp: do doanh nghiệp nhà nước, các công ty cổ phần và công ty trách nhiệm hữu hạn phát hành nhằm mục đích  tăng vốn hoạt động cho doanh nghiệp. 
  • Trái phiếu ngân hàng và các tổ chức tài chính: do các ngân hàng hoặc các tổ chức tài chính phát hành nhằm mục đích tăng thêm vốn hoạt động.

Dựa vào hình thức của trái phiếu

  • Trái phiếu vô danh: trái phiếu không ghi tên của người mua là ai và trong sổ sách của người phát hành. 
  • Trái phiếu ghi danh: có ghi tên của người mua trên trái phiếu và trong sổ sách của người phát hành.

Dựa vào lợi tức trái phiếu

  • Trái phiếu có lãi suất cố định: các nhà đầu tư trái phiếu sẽ nhận được lợi tức tính theo tỷ lệ phần trăm (%) cố định đã cam kết.
  • Trái phiếu có lãi suất biến đổi: khi sở hữu trái phiếu này, các nhà đầu tư sẽ nhận được lợi tức ở mỗi kỳ là khác nhau; lợi tức được tính theo mức lãi suất thay đổi theo lãi suất tham chiếu.
  • Trái phiếu có lãi suất bằng không: đối với loại trái phiếu này người mua trái phiếu thường được mua với giá thấp hơn rất nhiều so với mệnh giá trái phiếu. Trong thời hạn cam kết nhà đầu tư sẽ không được nhận được lãi, nhưng khi tới hạn thanh toán sẽ được hoàn trả bằng mệnh giá.

Dựa vào tính chất trái phiếu

  • Trái phiếu có thể chuyển đổi: Là loại trái phiếu mà trái chủ được quyền chuyển đổi sang cổ phiếu của công ty phát hành. Nhưng sẽ luôn có những quy định cụ thể về thời gian chuyển đổi và tỷ lệ chuyển đổi khi mua trái phiếu.
  • Trái phiếu có quyền mua cổ phiếu: Là loại trái phiếu được đính kèm với phiếu cho phép trái chủ có thể mua cổ phiếu của công ty phát hành với một số lượng nhất định.
  • Trái phiếu có thể mua lại: Đây là loại trái phiếu mà nhà phát hành sau khi đã bán đi vẫn được phép mua lại một phần hay toàn bộ trái phiếu từ trái chủ trước khi trái phiếu đến hạn thanh toán.

Dựa theo mức độ đảm bảo thanh toán của người phát hành cho các nhà đầu tư trái phiếu

  • Trái phiếu bảo đảm: Người phát hành sẽ dùng một tài sản có giá trị của mình để làm vật đảm bảo cho việc phát hành trái phiếu. Trong trường hợp xấu nhất nhà phát hành không có khả năng thanh toán, thì trái chủ sẽ có quyền thu hồi tài sản đã đảm bảo và bán đi để thu hồi lại khoản nợ. Trái phiếu bảo đảm thường có hai loại: Trái phiếu có tài sản cầm cố và Trái phiếu bảo đảm bằng chứng khoán ký quỹ. Trái phiếu có tài sản cầm cố tức là nhà phát hành dùng bất động sản để đảm bảo khi bán trái phiếu, giá trị tài sản này thường lớn hơn tổng mệnh giá của trái phiếu. Trái phiếu bảo đảm bằng chứng khoán ký quỹ tức là nhà phát hành thường sẽ ký quỹ số chứng khoán dễ chuyển nhượng của mình để làm tài sản bảo đảm.
  • Trái phiếu không bảo đảm: Là loại trái phiếu phát hành không được đảm bảo bởi bất kỳ tài sản nào 

Đầu tư trái phiếu là gì?

Đầu tư trái phiếu được xem là một giao dịch cho vay trong đó người đầu tư trái phiếu là người cho vay, còn người phát hành trái phiếu chính là người đi vay. Nhà phát hành trái phiếu phải có nghĩa vụ thanh toán cho nhà đầu tư theo các cam kết “nợ” mà hai bên đã ký kết trong hợp đồng vay.

Những rủi ro có thể xảy ra khi đầu tư trái phiếu

Đầu tư trái phiếu tuy là một lĩnh vực đầu  tư luôn dẫn đầu xu hướng hiện nay và nó có thể tạo ra một dòng thu nhập khấm khá cho các nhà đầu tư. Nhưng song song với lợi ích nhận được nhà đầu tư vẫn có thể đối diện với những rủi ro. Điển hình nhất là những rủi ro dưới đây. 

Rủi ro về lãi suất

Trong lĩnh vực đầu tư trái phiếu, giá trái phiếu và lãi suất có mối quan hệ nghịch đảo nhau, cụ thể như sau: Khi nhu cầu trái phiếu tăng sẽ làm giá trái phiếu tăng lên và lãi suất sẽ giảm. Khi lãi suất giảm, các nhà đầu tư thường có xu hướng nắm bắt hoặc khóa lãi suất cao nhất trong thời một khoảng thời gian lâu nhất có thể. Nhà đầu tư sẽ thu được lãi từ trái phiếu trả lãi suất cao hơn so với giá thị trường bấy giờ.

Ngược lại, khi mức lãi suất tăng lên, các nhà đầu tư sẽ có xu hướng từ bỏ những trái phiếu trả lãi suất thấp. Điều này sẽ dẫn đến tình trạng giá trái phiếu giảm xuống.

Rủi ro tái đầu tư

Trái phiếu vốn có đặc tính sau khi đã bán ra có thể thu hồi lại. Đơn vị phát hành có thể mua lại trái phiếu từ nhà đầu tư trái phiếu trước kỳ đáo hạn. Lúc này người sở hữu trái phiếu sẽ được nhận một khoản thanh toán cao hơn mệnh giá nhưng không thể tái đầu tư lại ở mức lãi suất tương đương. Điều này chính là một rủi ro vì nó có tác động xấu đến lợi nhuận đầu tư.

Tuy nhiên cũng có những trái phiếu không có tính thu hồi, nên các nhà đầu tư trái phiếu  vẫn sẽ nhận được mức lãi suất cao hơn. Xem như cũng bù đắp được phần nào rủi ro mà nhà đầu tư phải đối diện.

Rủi ro lạm phát

Lạm phát luôn là một vấn đề nhức nhối mang đến rất nhiều rủi ro cho nhà đầu tư. Bởi vì khi tốc độ lạm phát gia tăng nhanh hơn tốc độ của lãi suất đầu tư thì sức mua của các nhà đầu tư sẽ giảm. Nhiều trường hợp nhà đầu tư phải thu về mức lợi suất âm. Ví dụ như nhà đầu tư có mức lãi suất 2%, nếu sau đó lạm phát tăng lên đến 3% thì lợi suất của nhà đầu tư thực tế tính ra là -1%.

Rủi ro tín dụng

Khi sở hữu trái phiếu và khi đã tới kỳ hạn thanh toán, nhà đầu tư trái phiếu sẽ được công ty phát hành trái phiếu thanh toán cả nợ gốc kèm lãi suất sau thời gian đã cam kết. Rủi ro có thể xảy ra ở đây là công ty không có khả năng thanh toán nợ.

Đây cũng là lý do vì sao mà trái phiếu chính phủ được nhận định là có mức độ rủi ro thấp nhất trong tất cả các loại trái phiếu. Bởi vì Chính phủ có khả năng thu thuế hoặc phát hành tiền nên khả năng trả nợ là chắc chắn. Còn các đơn vị phát hành trái phiếu khác thì không có những quyền này, nên mức độ rủi ro cao hơn và luôn có khả năng xảy ra. 

Rủi ro thanh khoản

Thanh khoản được hiểu là khả năng chuyển đổi thành tiền của tài sản. Rủi ro thanh khoản trong đầu tư trái phiếu có nghĩa là nhà đầu tư có thể không bán được trái phiếu doanh nghiệp mà mình đã sở hữu trong khoảng thời gian mong muốn. Do thị trường của trái phiếu này có thể quá nhỏ và số lượng người mua và bán quá ít.

Nhiêu trường hợp muốn bán được trái phiếu nhà đầu tư phải bỏ ra một khoản chi phí tương đối lớn hoặc bán trái phiếu với mức giá thấp hơn mức giá kỳ vọng.

Rủi ro xếp hạng

Vốn dĩ các công ty thường sẽ được xếp hạng tín dụng, theo đó những công ty có thứ hạng thấp có nghĩa khả năng kinh doanh và khả năng trả nợ của họ có vấn đề. Khi đó các ngân hàng hay các tổ chức cho vay sẽ áp dụng mức lãi suất cho vay cao hơn đối với những khoản vay của công ty này. Điều này chắc chắn sẽ ảnh hưởng, thậm chí có thể gây tác động xấu đến khả năng thanh toán khoản nợ với các trái chủ. Trong hoàn cảnh này các trái chủ cũng rất khó để bán trái phiếu, như vậy cũng sẽ có những tổn nhất định.

Có thể trên đây đều là những kiến thức cơ bản về đầu tư trái phiếu nhưng đừng vì thế mà chủ quan và bỏ qua những thông tin này. Khi bạn đã đủ vững chắc về kiến thức thì bạn mới vững vàng hơn trong tương lai được. –

Nhà đầu tư trái phiếu phải làm gì để hạn chế rủi ro?

Những lưu ý cơ bản nhất giúp hạn chế rủi ro 

Mặc dù đầu tư trái phiếu luôn tồn tại những rủi ro không biết trước nhưng nhà đầu tư vẫn có thể hạn chế những rủi ro này bằng cách lưu ý kỹ những điều sau. Khi đó rủi ro sẽ được giảm thiểu và lãi thu về sẽ tối ưu hơn.

  • Đầu tiên, lưu ý chọn thời điểm phù hợp để mua trái phiếu sẽ giúp nhà đầu tư tối ưu được lợi nhuận thu về.
  • Thứ 2, cân nhắc và đánh giá chi tiết về tình hình doanh nghiệp phát hành trái phiếu. Nhà đầu tư có thể thông qua báo cáo tài chính, vị thế của doanh nghiệp, mức độ uy tín của công ty và ban quản trị để đưa ra đánh giá khách quan và chính xác nhất. Qua đó nhà đầu tư trái phiếu sẽ biết được có nên đầu tư vào trái phiếu của doanh nghiệp đó hay không.
  • Thứ 3, cân nhắc giữa rủi ro và lãi suất. Có rất nhiều doanh nghiệp đề xuất mức lãi suất rất cao nhưng không chắc chắn đây là những doanh nghiệp phát triển tốt. Đó có thể là một chiêu trò thu hút các nhà đầu tư của những doanh nghiệp khó khăn đang cần vốn.
  • Cuối cùng, hãy cân nhắc về thời hạn của trái phiếu. Lúc này nhà đầu tư cần có kế hoạch rõ ràng về thời gian dự định đầu tư,mục tiêu ngắn hạn và dài hạn.

Chủ đầu tư khi nắm rõ thông tin và đánh giá kỹ lưỡng các rủi ro

Nhà đầu tư trái phiếu luôn cần phải phân biệt rõ 2 phương thức phát hành TPDN: phát hành ra công chúng và phát hành riêng lẻ. Bởi vì theo thông lệ thì trái phiếu doanh nghiệp phát hành riêng lẻ thường chỉ phù hợp với những nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp, những nhà đầu tư này đã có khả năng phân tích và đánh giá rủi ro rất tốt. Các bạn có thể tham khảo lại nội dung này qua Luật Chứng khoán năm 2019 quy định về trái phiếu riêng lẻ. Cụ thể loại trái phiếu này chỉ phát hành cho nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp. Quy định này mới có hiệu lực từ từ 01/1/2021.

Bộ Tài chính đã khuyến nghị với tất cả các nhà đầu tư trái phiếu hiện nay luôn phải chú ý đến vấn đề lãi suất, lãi suất cao thì rủi ro cao. Đừng vội vàng đầu tư ngay khi thấy lãi suất cao. Thay vào đó hãy tìm hiểu thật kỹ đặc điểm của trái phiếu đang quan tâm và những rủi ro có thể xảy ra trong quá trình đầu tư. 

Thận trọng trong việc mua lại của các tổ chức bảo lãnh, phân phối trái phiếu

Hiện nay các tổ chức bảo lãnh, phân phối trái phiếu thường là các ngân hàng thương mại, công ty chứng khoán…Các đơn vị này cũng thường có những rủi ro liên quan đến việc không thực hiện được cam kết mua lại trái phiếu. Do đó nhà đầu tư trước khi đầu tư trái phiếu cần yêu cầu các doanh nghiệp phát hành trái phiếu hay các tổ chức bảo lãnh, phân phối trái phiếu cung cấp đầy đủ các thông tin cần thiết bao gồm: 

  • Trái phiếu do doanh nghiệp nào phát hành
  • Mục đích phát hành trái phiếu; 
  • Có tài sản đảm bảo hay không có tài sản đảm bảo; 
  • Những nội dung cam kết của doanh nghiệp phát hành trái phiếu, tổ chức bảo lãnh, phân phối trái phiếu; 
  • Kỳ hạn phát hành trái phiếu và phương thức trả nợ gốc, lãi; 
  • Tình hình tài chính hiện tại của doanh nghiệp phát hành.

So với các kênh đầu tư phổ biến khác như cổ phiếu, bất động sản hay vàng,…thì đầu tư trái phiếu được xem là hình thức đầu tư có mức lãi suất không quá cao. Nhưng xét cho cùng đây lại là một kênh đầu tư tương đối an toàn và chắc chắn hơn. Nên với những người mới bắt đầu làm quen hình thức đầu tư sinh lời với khoản tiền nhàn rỗi dài hạn thì có thể lựa chọn kênh đầu tư này. 

- Quảng cáo -
Bài trướcTổng quan về đầu tư Forex cho người mới bắt đầu năm 2021
Bài tiếp theoAntares Trade: Hướng dẫn đăng ký tài khoản
Xin chào! Tôi là Nguyễn Trung Đức- Chief Executive Officer (CEO) & Founder tại Thu Nhập Online. Ngoài đam mê công nghệ và kiếm tiền với công nghệ, thì tôi còn có sở thích chia sẻ. Đó là lý do tôi tạo nên blog này, hy vọng blog này sẽ giúp ích được cho mọi người

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây